slendingur Bak

Rosalega er gaman a upplifa eitthva sem kemur manni skemmtilega vart. Og annig reyndist vera egar g stti oluborgina Bak heim s.l. vor.

baku-night-1.jpg

Bak er hfuborgin Azerbaijan; lands sem liggur mtum Evrpu og Asu. Eins og flestir ttu a vita var Azerbaijan hluti af Sovtrkjunum, en er dag sjlfsttt rki me um 9 milljnir ba. ar af ba um 2 milljnir Bak.

meira en hundra r hefur nr allt efnahagslf Azerbaijan snist um olu. Svi vi Bak var eitt fyrsta oluvinnslusvi heimsins og arna tti sr sta eitt mesta oluvintri allra tmaum aldamtin 1900 me tilheyrandi uppsprettu aus og valda. Efnuustu olubarnar Azera slgu jafnvel t sjlfan Rockefeller, enda var Bak eim tma litin einhver glsilegasta og fjrugasta borg veraldar og gjarnan nefnd "Pars austursins". En kaptalisminn Bak fkk snggan endi rssnesku byltingunni, egar bolsarnir jnttu olufyrirtkin og sendu eigendur eirra fangabir Sberu.

Skum ess a sari heimsstyrjldin ni aldrei til Bak standa flestar gmlu glsibyggingarnar enn. svo innrs ska hersins Sovtrkin hafi fyrst og fremst haft ann tilgang a n olulindunum vi Bak, ni ski herinn j aldrei suur fyrir Kkasusfjll. ar r rslitum hin gilega orrusta vi Stalngrad.

azerbaijan-caspian-map_1060914.pngVi fall Sovtrkjanna upphafi 10. ratugar liinnar aldar var Azerbaijan sjlfsttt rki. Azerbaijan er strsta landi Kkasushruunum, en er samt talsvert minna en sland. Landi langa strnd a Kaspahafi; v undarlega landlukta hafi sem skilur a Indevrpumenn og flk af asskum kynstofni. Austan Kaspahafsins liggja lnd eins og Kazakhstan og Trkmenistan og litlu austar er Uzbekistan. Og er maur farinn a nlgast sjlft Kna.

Mr hefur alltaf tt etta svi vera svolti tr - eins og einhver dularfullur dalur vintrabk. essi heimshluti virist eitthva svo innilokaur af Svartahafi, Rsslandi, Kaspahafi og Persu. Maur bgt me a tra a arna liggi borg sem snum tma tti jafnvel glsilegri og vera enn meiri heimsborg heldur en sjlf New York. Og nna var g loksins kominn essar fjarlgu slir.

Augun svolgruu sig allt sem vi blasti r leigublnum lei til borgarinnar fr flugvellinum. Bllinn k eftir prilegri hrabraut en umferin var ltil, enda eldsnemma morguns. arna var slttlendi en sj mtti sm hir inn til landsins. Ekki sst til fjalla, enda stendur Bak nokku langt fr Kkasusfjallgarinum. Brtt birtist Kaspahafi hgri hnd og vi nlguumst thverfin me blokkum Sovtstl.

essi sasti flugleggur feralagsins hafi veri nturflug fr Knugari kranu. Flugvlin varheldur hrrleg rssnesk faregaota. Hn reyndist vera sttfull af Azerum - sem mr ttu nokku ungbnir svip. En Azerarnir Bak ttu svo sannarlega eftir a reynast allt anna en ungir brn.

ketill_baku_flag-1.jpgessa aprldaga sem g dvaldi Bak (2010) var enn vart fari a rla vorinu. Vindurinn bari borgina og Kaspahafi var grtt og hryssingslegt yfir a lta. En risastr fni Azerbaijan blakti tignarlega vi fallegan gngustginn vi strndina - og egar slin ruddist gegnum skin fann maur a arna eru rugglega yndisleg sumur.

a var mjg notalegt a rlta eftir sjnum og skoa skipin og lxus-snekkjurnar hfninni - og langt fjarska mtti greina nokkra oluborpalla t Kaspahafinu. Sem fyrr segir standa enn margar af glsibyggingunum sem reistar voru dgum oluisins Bak fyrir meira en heilli ld san. Og gamla miborgin er va afar falleg og sjarmerandi.

Azerar eru nr allir mslmar, en langt fr eim skilningi sem mrg okkar vestrinu freistast til a hafa um au trarbrg. arna gengur flk t.a.m. mjg svipa til fara eins og hr heima - unglingsstrkarnir reyndar nnast undantekningarlaust svrtum leurjkkum og gallabuxum - og stelpurnar ekki sri pjur en hr vestrinu. Enda er skemmtanalfi borginni af mrgum sagt me v besta heimi (sjlfur lt g ekki reyna a essari fer). fengi er ekkert feimnisml og reyndar er azerski bjrinn Xirdalan me eim allra bestu sem g hef smakka! Grnlaust. Azerski maturinn var lka prilegur - miki um grnmetisrtti en einnig ga fisk- og kjtrtti og minnti maturinn mig stundum svolti tyrkneskt eldhs.

baku-shore.jpgTil a upplifa borgina sem sterkast dvaldi g hteli sem l vi eina af rngu gtunum gamla mibnum. Flest eru aljlegu htelin Bak rlti utar. etta var lti htel eigu vrpulegs Amerkana mijum aldri, sem blandai gei vi mann vi morgunverarbori litla morgunverarherberginu. Ekki tkst mr a f upp r honum hvernig hann hafi rata til Bak af llum stum verldinni. essi svolti dularfulli og hglti gestgjafi hefi svo sannarlega veri upplg persna skldsgu eftir Graham Greene. g fann a arna hlyti djpt leyndarml a liggja a baki.

tliti hygg g a helst megi lkja Azerum vi Tyrki ea Persa - ea sambland ar milli. Hugsanlega hafa Kkasusfjllin gegnum tina komi veg fyrir mikla blndun vi Rssana norri ea ngrannajirnar vestri. Azerar hafa lngum haft sterk tengsl vi Tyrkland og dag er miki um Tyrki sem starfa Bak. Stlkan mttku htelsins reyndist einmitt vera fr Istanbl. Af essari stuttu dvl lyktai g a milli Azera og Tyrkja rki kvei brrael - og sennilega best a f bar essar jir sem fyrst ESB!

azerbaijan-oil-donkeys.jpgarna hafa Persar lka stundum vai yfir, enda varla nema rtt rmir 200 km fr Bak og suur a landamrunum a ran. v miur gaf g mr ekki tma til a skjtast anga suur-eftir.

stainn k g tr borginni til a kkja olusvin sem liggja nst henni. a er miki furuland; borturnar og oluasnar (oil donkeys) eru eins og skgur umhverfis borgina. Nema hva essi samlking er kannski heppileg a v leyti a arna er ekki stingandi str a sj og jarvegurinn bersnilega va orinn mjg mengaur af langvarandi oluvinnslunni.

svo arna vru skilti tum allt sem sgu myndatkur bannaar var stolist til a smella af nokkrum myndum. g stoppai lka vi einn af gaseldunum eilfu sem loga sumstaar lndunum vi Kaspahaf. ar er um a ra gasuppstreymi r jru, sem gefur vel til kynna geggjaar kolvetnisaulindirnar sem arna er a finna. Fr lka a sveitasetri Murtuza Mukhtarov's, sem var einn af helstu olubarnunum Bak ur en Sovti var til, en ar er n opinber grasagarur kringum gamla glsihsi.

Inni borginni var lka margt a sj. ess m geta a nnast engir feramenn sust borginni. eir fu tlendingar sem voru htelinu ea maur s gtum ti voru bersnilega viskiptaerindum. sumrin mun vera talsvert um feraflk Bak. Vast hvar er borgin afar snyrtileg og allsstaar veri a gera upp gmul hs og laga gtur og torg. Lklega er essi verkamannavinna lausn dulbnu atvinnuleysi, kostu af ofsalegum olugranum.

baku-war.pngllu dramatskara var a vappa um hermannagrafreitinn ar sem legsteinar tuga- ef ekki hundraatali bru myndir af eim ungu mnnum sem ar liggja undir; hermenn sem hafa falli tkum vi Armenu um hrai Nagorno-Karabakh.

egar g svo fr a rkja erindi hsklann, frtti g a einungis um ri ur hafi maurar skyndilega dregi upp skotvopn lti klnahrina dynja nemendum og starfsflki hsklans. Meira en tugur manna lst og annar tugur l srum.

arna er sem sagt svolti tryggt stand og kannski ekki a undra a Bak voru barfullir lgreglumenn hverju stri. En sjlfur var g ekki fyrir minnstu afskiptum fr eim, n nokkrum gindum mean g dvaldi landinu. Og hef satt a segja sjaldan kynnst jafn hjlpsmu og gilegu flki eins og bum Bak. Einfaldlega yndislegt flk.

Svo finnst mr alltaf skemmtileg skenning Thor's Heyerdahl um a norrnu vkingajirnar hafi a.m.k. a hluta til komi fr Azerbaijan. Og aan komi hugtaki s (sir). Kannski tmt bull - en g fann samt fyrir gum fling arna olusullinu austur Bak. Eitt eftirminnilegasta og ngjulegasta feralag mitt var senn a baki og tmabrt a halda t Heydar Aliyev flugvll. En svo fr Eyjafjallajkull a gjsa af krafti og fyrir viki var g strandaglpur Kiev kranu. Sem reyndist bara skemmtilegur bnus frbra fer.


Vor Sydney

Fyrir um ratug var bloggarinn nokkra mnui suur Sydney stralu. ar var einmitt rtt i essu veri a fagna nju ri; 2010. Eftirfarandi grein birtist Morgunblainu, skmmu eftir heimkomuna:

Sydneybar undirba sig n af kappi fyrir lympuleikana sem haldnir vera ar nsta "vor", egar haust gengur gar hj okkur slandi essu herrans ri 2000.Ketill Sigurjnssonstundai lgfristrf ngrenni vi lympuleikvanginn um nokkurra mnaa skei, milli ess sem hann buslai Kyrrahafinu me eiginkonu og dttur. Hr segir fr lfinu essari afskekktu heimsborg.
Qantas-flugvlin me stlfra raua kengru stlinu lenti me okkur sla kvlds smu slum og kapteinn Cook tk land fyrir tpum 230 rum. a var vi slarupprs 19. aprl 1770 sem fyrstu Evrpumennirnir litu austurstrnd stralu augum. Sjlisforinginn James Cook hafi nloki farslli sex mnaa siglingu umhverfis Nja Sjland og kortlagt strandlengjuna af trlegri nkvmni. A v verki loknu var skipi hans, Endeavour, beint vesturtt v skyni a komast til botns rgtunni um hi meinta Terra Australis Incognita og str Nja-Hollands (svo nefndu Evrpubar a land sem vi ekkjum dag sem vesturstrnd stralu). Eftir mnaar siglingu fr Nja Sjlandi var hfnin vr vi nokkur firildi og feina smfugla og nokkru sar birtist eim land. Siglt var norur me strndinni uns komi var a fla sem tti hentugt akkerislgi. a vakti athygli siprra Bretanna a frumbyggjarnir sem eir su notuu "ekki einu sinni fkjubla til a hylja nekt sna", eins og segir dagbk grasafringsins Joseph Banks. Evrpumenn voru fljtir a innleia sitt siferismat og Sydney "sttar" n af einu helsta dp- og melluhverfi Suurhfum.
sydney_aramot_2010.jpg

Flinn umrddi var nefndur Botany Bay (Grasafli) skum hinnar fjlbreyttu flru sem ar var a finna. N teygja upplstar flugbrautir sig t ur spilltan Grasaflann og strar breiur af olugeymum standa ar sem frumbyggjarnir ru rkjum. rtt fyrir kvldmyrkri og ferareytuna eftir 11 klst. flug fr Kaupmannahfn til Bangkok og 9 stundir a auki aan til Sydney mttum vi til me a fara hringfer um miborgina ur en haldi yri "heim" thverfin. stralskt vinaflk okkar, sem tk mti okkur flugvellinum, s til ess a leiin lgi fram hj fllstu peruhsinu, sem minnti skip undir fullum seglum gmlu hfninni (Port Jackson). Upp fr hfninni var rtt milli hhsanna sem umkringja lgreistu nlendubyggingarnar og eki yfir Hafnarbrna (Sydney Harbour Bridge), sem loki var vi a byggja 1932 og er enn dag venju glsilegt mannvirki. Blhlaupin augu okkar rdsar stu stilkum en litli brjstmylkingurinn lt sr ftt um finnast og btti sig einum blundi enn.

a tk mig nstum tvo slarhringa a n ttum n. rum degi staulaist g t gar ar sem r mgur stu mestu makindum og fylgdust me virulegri garelunni af bltungutt (blue tongued skink) og ldruum heimiliskettinum horfast augu af eilfum fjandskap. Vi hfum leigt lti garhsi hj fullorinni konu sem bj nst strndinni Newport, dgan spl norur af miborginni. etta var fyrsta sinn sem g leit stralu augum dagsbirtu og fljtlega fkk g stafestingu a vi vrum suurhveli; ekki var um villst a slin gekk "vitlausa" tt. Brtt yri hn beint norur og komi hdegi.

sydney_newport_947581.jpg

svo a heldur vri hrslagalegt ennan gstdag ltum vi a ekki aftra okkur fr v a tlta yfir gtuna og niur a sj. Vi trum vart eigin augum egar vi sum breia gula sandstrndina; etta var betra en nokkrum glansmynda-slarlandabklingi. Skr og sokkar flugu sna lei og trnar fengu fyrstu kynni af ldum Kyrrahafsins. Strndin var au, enda sjrinn svalara lagi og vart bastrandarveur. slensku kuldaskrfurnar fr hitaveituborginni Reykjavk drifu a finna rttavruverslun og f sr blautbninga, og a v bnu var hgt a skella sr af alvru ldurti. Gurn Dilj, sj mnaa dttir okkar, lt sr aftur mti ngja a sitja makindum strndinni og bryja sand milli allra fjgurra tannanna.

Vi sum fram sannkalla sldarlf nstu mnuina. egar g kmi heim af skrifstofunni sdegis myndi g skokka beint niur strnd ar sem r mgur hefu flatmaga lungann r deginum. a kom rltill efasvipur slyrsta slendingana egar gengi var fram hkarlsunga, sem l hlfkafnaur fjruborinu. rtt fyrir a vera ekki nema rmt fet a lengd gaf tanngarurinn svo sannarlega tilefni til a semja strax fri vi ttingjana. Me skilaboum um varandi fstbrralag var "litla krlinu" gefi lf og var hann fljtur a lta sig hverfa hafi (vonandi fullur akkltis). Strandlfi var byrja.

Hin myrka arfleif

australia_first_fleet-1788.jpg
a liu tpir tveir ratugir fr uppgtvun kapteins Cook ar til Evrpumenn tku a setjast a ar sem n er Sydney. Breska stjrnin kva loks a nta etta land til a ltta af fangelsunum heima fyrir og stofna fanganlendu stralu. a var snemma rs 1788 a fyrstu fangaskipin komu leiarenda og sigldu inn Port Jackson, sem reyndist mun betra hafnarsti en Botany Bay. Um bor voru tplega 1500 manns og ar af 760 fangar; karlmenn, konur og brn! btamennirnir hfu margvslega glpi samviskunni; allt fr vasakltahnupli til manndrpa.
Nstu mnuina l vi hungursney essu nja samflagi manna, skum ess hversu jarvegurinn reyndist erfiur til landbnaar. En fljtlega fundust frjsamari svi lengra upp me Parramatta nni, sem rennur til sjvar vi hfnina. Ekki lei lngu ar til fari var a huga a frekara landnmi stralu og fyrstu frjlsu landnemarnir komu anga 1793. Lengi vel voru stralir ekktir fyrir ofbeldiskennt karlmannasamflag sitt og gulli upp r 1850 var ekki til a ra mannlfi.

Einn refsifanganna stralu er slendingum a gu kunnur. Eftir misheppna valdarn sitt slandi 1809 var Jrundur "hundadagakonungur" sendur me fangaskipi til strlsku eyjarinnar Tasmanu. ar ni hann a vinna sig liti meal breskra yfirvalda og stri nokkrum leingrum um ekkta og torfra hluta eyjarinnar rija ratug 19. aldar. Hann lst Tasmanu ri 1841. milli ess sem Jrundur vann afrek sem landknnuur tk hann vafalti tt helstu "rtt" breska heimsveldisins essum slum, sem var jarmor frumbyggjum.

trugannini_1866.jpg

a var ri 1803 sem Bretar stofnuu til fanganlendu hinni afskekktu Tasmanu. Tasmanueyja er u..b. 68 sund ferklmetrar a str og liggur um 200 km suur af meginlandi stralu. bjuggu ar allt a 5 sund frumbyggjar og voru eir nskyldir stralufrumbyggjum. Fljtlega var byrja a ofskja hina innfddu, misyrma eim og myra. Fyrstu kynni eirra af Evrpumnnum gfu ekki tilefni til tta. ri 1802 hafi franski drafringurinn Francois Peron tt vinsamleg samskipti vi Tasmanufrumbyggja og hreifst hann mjg af hjlpsemi og gjafmildi essa ftka flks. Aeins ri sar voru Bretar byrjair a limlesta innfdda sr til gamans, en eir brugust til varnar svo til taka kom. Menn hlutu peningaverlaun fyrir hvert frumbyggjahfu; 5 pund fyrir fullorna en 2 pund fyrir brn, og vinslt var a gera "krans" r hfum karla og hengja hann um hls kvennanna.

ri 1847 voru einungis 47 frumbyggjanna Tasmanu lfi. eir voru fluttir smeyju norur af Tasmanu, sem kennd er vi einn merkasta landknnu Breta; Matthew Flinders. Sasti Tasmanumaurinn, kona a nafni Truganini, lst Flinderseyju 1876 og er vart hgt a hugsa sr einmanalegri rlg. rtt fyrir ofbeldi og grimmd Breta fanganlendunni hefur a eflaust einnig fltt fyrir trmingu frumbyggja Tasmanu a margir eirra ltust r sjkdmum sem Evrpumenn bru me sr, t.d. berklum, mislingum og sfilis.

Norurstrndum

Mr var htt a vera um sel. Brimbretti skaust nokkra metra upp lofti eins og korktappi og hvarf brimgarinn. Himinhar ldurnar kaffru mig hva eftir anna og g hentist til eins og laufbla stormi. En sjvargoin virtust skynja a ekki vri vinningur essum hortitt auk ess sem a vri illa gert a taka hann fr nfddu barni og ungri konu, sem st hyggjufull uppi strndinni. Ofsafengnar ldurnar bru mig seint og um sir rlegri sj og vi illan leik tkst mr a komast nr landi og...loks a finna sandbotninn undir strutnum.

rtt fyrir rlega snd geta strendurnar vi Sydney veri mjg varasamar vegna brims og sterkra strauma og srstk sta er fyrir vana a fara varlega. Strandlengjan er all vogskorin og flar og vkur skapa glsilega umgjr fyrir borgina. Sydney er strsta borg stralu me um 4 milljnir ba og v er augljst a ekktustu strendurnar nst mibnum, t.d. Bondi-beach, eru ekki mjg fsilegar fyrir sem kjsa fmenni, hreinan sand og tran sj. En egar komi er strandthverfin blasir Suur-Kyrrahafi vi allri sinni dr. Hver vkin tekur vi af annarri me frislum sandstrndum en milli eru lg klettabelti.

sydney_manly_947585.jpg

etta svi kallast Norurstrandir (Northern Beaches) og s sem kynnst hefur eim missir fljtt hugann tronum sandblelunum vi Mijararhafi. A undanskildu hsumrinu er yfirleitt fmennt fjrunni og virkum degi getur maur nnast haft heilu strendurnar fyrir sjlfan sig. Besti hluti Norurstranda er tvmlalaust alllngum en mjum tanga ea skaga, sem teygir sig norur fr miborginni. A austanveru er sjlft Kyrrahafi en vesturstrnd skagans liggur a fla sem nefnist Pittwater. Nyrst er Plmastrndin (Palm Beach) ar sem milljnamringar eins og Nicole Kidman, stolt strlsku jarinnar, og karl hennar Tom Cruise eiga sr athvarf. Suur af Plmastrndinni liggur uppastrndin Avalon Beach, kemur hin rnga og straumhara Bilgola-vk, svo Newport Beach (strndin okkar), Mona Vale og svo hver vkin af annarri alla lei suur til Manly. Avalonstrndin er vinsll tkustaur fyrir sjnvarpsspurnar sem stralir framleia fribandi og mean dvl okkar st var sjlfur sundsklukonungurinn David Hasselhoff (Mitch) mttur Avalonstrndina til a skjta Strandvaratti undir heitinu "Baywatch Down Under". g sat um hann von um eiginhandarritun ea jafnvel statistahlutverk sem sundmaur nau, en n rangurs.

svo a slin og strndin Newport vru til ess fallin a vera vallt gu skapi gat barttan vi "hsdrin" gert manni gramt gei. ar fr Kakkalakki hershfingi fremstur flokki samt myndarlegri hjr sinni og helsti vgvllurinn var eldhsi. Einnig gtu starleikir pokadranna akskegginu um mijar ntur valdi andvkum og pirringi. au nefnast "possoms" og birtast trjnum ea smalnum eftir a kvldmyrkri skellur og snkja gjarnan matarafganga af kvldverarborinu. etta eru bangsaleg dr str vi ketti og eru me ykkan brnan feld og str augu. Geekkustu kvikindi en starlf eirra mtti vera kyrrltara. garinum bj einnig anna pokadr sem kallast "bandicoot" og er etta e.k. pokarotta me langt og mjtt trni. S var heldur feimnari en "possomin", en gat ekki stillt sig um a gera sig sta og snkja bita egar vi boruum t gari kvldin.

Hkarlaslir vi Manly

Skmmu fyrir jlin dvldum vi um skei Manly til a vera nr miborginni og f smjrefinn af fjlbreyttu mannlfi Sydney. var hitastigi, og fyrst og fremst rakastigi, heldur betur fari a hkka. Sjlft sumari Sydney-svinu er engan veginn rtti tminn til a skja borgina heim v verur lofti afar rakt og rgandi. Svkjan verkai greinilega betur kakkalakkana en slendingana og bera fr tilhlkkun a komast heim klakann fyrir htarnar. Newport fitjuu menn upp trni egar vi fluttum okkur til Manly; staurinn var sagur "very busy" - mjg erilsamur og "terribly expensive" - hrilega dr. a reyndist orum auki, a.m.k. egar slenskar eysluklr voru annars vegar.
rtt fyrir a vera nsta ngrenni vi miborg Sydney er Manly raun ltill br fremur en thverfi. Upplagt er a taka ferjuna anga fr gmlu hfninni, en siglingaleiin liggur um sundin utan vi miborgina og hvergi fr maur fallegri tsn til borgarinnar. Manly er miki af veitingahsum, brum, skemmtistum og kaffihsum og ungt flk skir mjg essar slir. a var lka mikill kostur a vi Manly er a finna litla skjlsla vk (Shelly Beach ea Skeljavk) ar sem Gurn litla Dilj gat busla flarmlinu og svamla um me foreldrunum. stainn var hinsvegar a hvla brimbretti.
port_jackson_shark_1.jpg

Utan vi flestar bastrendur Sydneyborgar hafa lengi veri lg srstk net til a verjast gangi hkarla, sem eru talsvert algengir essum slum. Vegna umhverfisverndarsjnarmia hefur ess konar netum veri fkka mjg enda drepast bi skjaldbkur og hfrungar eim. Sem fyrr eru hkarlarnir afar velkomnir strandgestir en mjg sjaldgft er a eir rist flk.

g fkk reyndar nasasjn af nokkrum hkrlum snemma um vori (sla september). Snskttaur starfsflagi minn vissi af sta t af Skeljavk ar sem s.k. "Port Jackson"-hkarlar safnast saman um fengitmann. Tkifri var gripi einn gan veurdag til a lta herlegheitin augum og syntum vi t vkina. Og viti menn; arna um 6 metra dpi voru rj kvikindi sveimi. eir voru u..b. mannslengd og lgu nnast hreyfingarlausir botninum. A vsu er essi tegund hkarla hlfgerir svindlhkarlar, skum ess a eir eru tannlausir! Engu a sar eiga eir a til a japla sundflki en vikomandi sleppur oftast me slman marblett handlegg ea klfa. okkar tilviki hfu hkarlarnir engan huga essum gefelldu homo sapiens.

nafni rttltisins

Vera mn Sydney flst ekki bara hkarlaskoun og sjbusli. Tilefni ferarinnar var bo fr Department of Land and Water Conservation (DLWC) um a koma og last starfsreynslu vi eftirlit og framfylgd nrri og framskinni grurverndarlggjf. DLWC er sjlfsttt runeyti Nju Suur-Wales og fer me mis verkefni sem hr landi heyra undir umhverfisruneyti og landbnaarruneyti. Hj DLWC vann g vi a fara yfir ml sem brust fr hrasskrifstofunum ti landi um meint brot gegn grurverndarlggjfinni og undirbj krur.
australia_salinity.jpg
stralir standa frammi fyrir gfurlega umfangsmikilli grureyingu af manna vldum og er nju lgunum tla a sporna vi eirri run. sta vandans er fyrst og fremst s a trjm og kjarri er rutt af landi og v breytt akuryrkjuland, svo a oft henti landi betur til annarra nota, t.d. hflegrar bfjrbeitar. egar til ess kemur a ml fer fyrir dm er rinn sjlfsttt starfandi lgmaur (barrister) til a flytja mli, en starfsflk DLWC er honum til lisinnis. Gervitunglum og njustu tlvutkni er beitt til a afla snnunargagna um grurfar og landntingu, en torvelt getur veri a sanna a broti hafi veri gegn lagakvum um vistfrilega sjlfbra landntingu (ecologically sustainable land use). Mjg strangt er teki v ef fari hefur veri t framkvmdir ea arar agerir sem valda grurspjllum, n ess a afla fyrst tilskilinna leyfa og eiga hinir brotlegu yfir hfi sr ungar fjrsektir; oft jafngildi nokkurra milljna sl. krna.
Mlin eru rekin fyrir srdmstli Sydney, sem nefnist Land and Environment Court, en unnt er a skjta dmum hans til Hstarttar fylkisins (New South Wales Supreme Court). Mlflutningur hverju mli tk almennt 3-4 daga og fr mestur tminn vitnaleislur og karp hrkolluskreyttra lgmannanna um a hva skyldi frt til bkar og hvort n snnunarggn fengjust lg fram. Gera urfti rttarhl til a menn gtu fylgst me ngrannaslagnum vi N-Sjlendinga "brussubolta" (Australian football - svipar mjg til rugby), en essi fgaa knattspyrna er s rtt sem jirnar tvr eru hva helteknastar af. rttarhldin reyndust nokku langt fr v rttardrama-tempi sem vi fum svo oft a sj amerskum bmyndum lak svitinn strum straumi undan gulum hrosshrskollunum og niur bleika svra lgmannanna. Mig daulangai eina svona kollu, helst me tveimur flttum; a myndi reianlega virka vel Hrasdmi Reykjavkur.

Borgarlf

a er ekki orum auki a eina rtta leiin til Sydney s fr sj. egar vi tkum ferjuna fr Manly og sigldum tt a mibnum var ekki hj v komist a viurkenna a borgarsti Sydney er afar fallegt. egar komi er land vi Circular Quay er upplagt a tylla sr vi einn ostrubarinn vi hfnina og f sr eins og tylft af hrum gmstum ostrum og skola eim niur me skldu strlsku hvtvni.
sdney_operuhusid.jpg
Eftir hressinguna m rlta a hinu sgufrga peruhsi og skoa a a utan sem innan. Vilji menn heldur njta tivistar og veurblu er upplagt a ganga nokkur hundru metrum lengra og slappa af forslunni Grasagarinum (Botanic Gardens), sem er eins og vin miborgarhvaanum. ar ttum vi ngjulegar stundir undir risavxnum trjnum og sttum m.a. "misumartnleika" desember. heyrendurnir lgu grasinu me nesti sitt undir sinfnuleik hljfraleikara, sem voru uppbnir a si Vnaraalsins tmum Mozart og Gurn Dilj sat og dillai hfinu takt vi tnlistina. Vi slarlag komu flokkar af skrkjandi leurblkum fljgandi heim, hengdu sig nean trjgreinarnar og stru mannflki fyrir nean sig supplandi kampavn frislli nttrunni. rtt fyrir a vera heldur frnilegar eru r hin bestu skinn og lifa eingngu vxtum og hafa v arar matarvenjur en frnkur eirra blsugurnar. Engu a sur tti mr tryggara a hafa hvtlauk vi hndina.

Samsetning strlsku jarinnar hefur breyst miki sasta aldarfjrunginn. Lengi vel var einungis Bretum og N-Evrpumnnum heimila a setjast a stralu og a var ekki fyrr en 1966 a viki var fr stefnunni um "hvta j" (white Australia policy). sari rum er a ekki litarhttur manna sem rur v hverjir f innflytjendaleyfi, heldur fyrst og fremst g menntun og heilsa og fjrhagslegt sjlfsti. Fyrir viki er t.d. miki um a Japanir og flk fr Hong Kong setjist a landinu vi heldur ltinn fgnu missa gborgara sem rekja sig til afbrotamanna fr hinu eina sanna Stra-Bretlandi. Einnig er n a finna heilu hverfin ar sem br flk fr lndum eins og Indlandi, Lbanon og Grikklandi. En rtt fyrir fjlbreytt mannlf eru engilsaxnesk hrif enn mjg rkjandi Sydney.

Feramenn sem skja Sydney heim eru a langmestu leyti Japanir og Amerkanar og raunar m segja a gamla borgarsti (the Rocks) hafi veri "hernumi" af japnsku feraflki, sem tiplar eftir ngstrtunum vopna myndbandsupptkutkjum og eyir hrunni stralska eldpala og leurvrur r kengru- ea krkdlaskinni. Sydney er mikil verslunarborg og sjlfsagt fyrir kaupglaa Mrlanda a f ar sm trs. Betri fatnainn m t.d. nlgast verslunarmistvunum David Jones ea Chifley Tower, en umfram allt ber a skoa Viktoru-verslunarklasann (Queen Victoria Building ea QVB). Sjlf byggingin er fr 1813 og hsti lengi vaxta- og grnmetismarka borgarinnar. ri 1986 var loki vi a gera essa glsibyggingu upp og er fallegra verslunarumhverfi vandfundi.

australia_tom_roberts.jpg

Eftir kaupgleina er upplagt a lfga rlti upp andlegu hliina og fara helsta listasafn borgarinnar, New South Wales Art Gallery, ar sem frumbyggjalist og "gmlu meistarana" ber hst. Lti flk sr ekki ngja kyrrltari hliar mannlfsins er rtt a stefna Paddington, sem er hverfi skammt sunnan mibjarins me fallegum byggingum og fjlskrugu mannlfi; allt fr teprulegum kennslukonutpum til kafloinna vaxtarrktartrlla lfstykki einu saman. egar kvlda tekur halda eir sem leita villtra skemmtana til Kings Cross, en vi fengum a vsu enga reynslu af "fjrinu" ar.

Eins og vera ber egar maur er rvilltur gestur fr hinum endimrkum jararinnar lentum vi msum smhremmingum. Srkennilegasta uppkoman af v tagi var egar minnstu munai a vi fengjum ekki a yfirgefa borgina (landi). "Iceland" fannst nefnilega ekki tlvukerfi aljaflugvallarins Sydney og starfsflki kannaist alls ekki vi neitt land me essu kuldalega heiti og hafi ori a vegabrf okkar hlytu a vera r Cheeriospakka. Og a tt sland hefi undanfarna mnui veri mjg berandi fjlmilunum; "Brn nttrunnar" og "Cold Fever" sjnvarpinu, strt vital vi Bjrk sunnudagsblainu, lsingar drykkjusium og hmlulausu skemmtanalfi slendinga ru sunnudagsblai, Reykjavk nefnd tskutti sjnvarpinu sem "heitasti staurinn" samt New York og Sydney o.s.frv. (allt etta venjulega vaur sem fr Frnbahjrtun til a sl rar; a.m.k. mitt!).

g maldai v minn vi innritunarbori og muldrai eitthva um "Scandinavia" og "close to Greenland - the North Pole you know", en n rangurs. Loks egar vi vorum farin a stta okkur vi a setjast a einhverri vkinni Norurstrndum fannst kvrunarstaurinn "Republic of Keflavk". Me semingi fllumst vi a vera send anga; a hlutu a vera einhver r me a komast fr v bananalveldi og heim til slands.


Kiev

Kiev febrar er engin Pards Jru. Svo miki er vst.

Borgin var hemju gr og flki enn grrra. Ekkert a sj af glsileiknum sem maur upplifi Moskvu; hvorki hrum byggingum n reytulegu flkinu. Enda mun Kiev nnast hafa veri gjreytt strinu og eftirstrsarkitektr kommnismans ekki beint s fallegasti. barnir dag erujakair af kreppu og eflaust ekki til a bta standi a gegnum borgina rennur hgeislavirkt fljt slttunar; Dnpr ea Dnieper.

Mikhail_Bulgakov_1En kranumenn reyndust indlisflk. Miklu gilegri vimti en Rssarnir Moskvu. g hafi ltinn frtma essari fer, en einn eftermiddag. Hann notai g auvita til a leita uppi bina ar sem Mikhail Bulgakov er sagur hafa bi me fjlskyldu sinni, ur en hann fluttist til Kkasus og sar Moskvu.

dag er Mikhail Bulgakov einhver stslasti sonur kranu og gott ef hann skrifai ekki hluta af Meistaranum og Margartu einmitt arna kuldalegu binni vi Andreyevsky Spusk. ar er n safn me msum persnulegum munum sem sagir eru vera fr Blgakov-fjlskyldunni. Samt tkst mr reyndar ekki a komast a v me fullri vissu hvort etta s reynd bin sem Blgakovarnir bjuggu - ea bara safn sem a sna sambrileg hsakynni Blgakov-fjlskyldunnar Kiev.

Hef lesi einhvers staar a arna hafi Blgakov ekki aeins bi me foreldrum snum og systkinum fr rinu 1906, heldur einnig haft lknastofu sna hsinu. Lst vel ef a er satt. hfum vig og Blgakov gengi um smu glffjalirnar og smu dyrastafina.

Meistarinn_og_Margaritaa er auvita algerlega fyrirgefanlegt a g skuli ekki hafa nefnt Blgakov og Meistarann og Margartu ea rlagaeggin, hr sustu frslu. Hvar g minntist upphaldsrithfundana mna. Auvita er Blgakov s albesti. Og srtsaklega sagan yndislega, egar sjlfur Djfullinn heimskir Moskvu. Einfaldlega dsamleg bk, auk ess sem g hef grun um a ing Ingibjargar Haraldsdttur geri etta listaverk jafnvel enn betra en a er frummlinu.

Mr hefur alltaf tt a svolti tknrnt - ea a.m.k. skemmtilegt -a ri sem Meistarinn og Margarta var loks gefin t, var einmitt 1966. Fingarri mitt. Og skum ess a etta er eitthvert frbrasta skldverk sem g hef nokkru sinni lesi, notai g tkifri Kiev a fara slir Blgakov's .

etta var einhver alfurulegasta heimskn safn sem g hef lent . Maur kemur inn litla afgreislu og kaupir ar agngumia hj spikfeitri kerlingu handan vi lti op ea lgu. Eins og var slenskum flagsheimilum hr Den, hvar sjoppan var egar samkundur voru haldnar. Er svo sagt - ea llu heldur skipa -a ba (Wait Hr!).

Eftir dga stund birtist mialdra kona, alleg svip og vsai mr upp lna timburstigann. anga komi birtust fyrstu veruherbergin me afskaplega fum innanstokksmunum en nokkrum gmlum myndum af flki r Blgakov-fjlskyldunni veggjunum.

Bulgakov_wife_Tatiana Nikolaevna LappaDyrnar inn nsta herbergi voru lokaar. Eftir a hafa haldi yfir mr tarlega ru kransku og bent hinga og anga um herbergi, gekk konan a lokuum dyrum og lagist skrargati. Setti svo fingur varir sr og gaf mr merki um a ba. Kraup svo aftur vi hurina, kkti gegnum skrargati n, st upp, opnai og vsai mr inn nsta herbergi.

Svona gekk etta hverju herbergi og au voru satt a segja all mrg. g fattai fljtlega a undan mr var annar safngestur, sem fkk lka svona prilega persnulega jnustu og tlast var til ess a ekki kmi annar inn fyrr en hinn fyrri vri kominn nsta herbergi og bi a loka eftir honum.

etta var allt hi furulegasta og g var hreinlega hlf ringlaur af llu saman. Var farinn a leggja eyra hurina me leisgumanni mnum og fkk lka a kkja gegnum skrargat. etta var orinn skemmtilegur leikur eins og kjallaranum austur Klaustri hr gamla daga. g komst allur stu og hafi gaman af essari srkennilegu safnaskoun. S kranska og g ttum lka hrkasamrur um Blgakov. ar sem hn mlti murmli snu og g slensku og kinkuum bi kaft kolli. Einhvern veginn var eins og vi skildum hvort anna prileg.

Master_and_MargaritaLoks var hringferinni loki, g binn a grandskoa far ljsmyndir af systrum Blgakov's, strjka yfir rmftin hans (sic) og skoa bollastellin. Hl jrf essa gtu konu, sem hafi veri leisgumaur minn og kunni ekki stakt or ensku. Og stakk mr svo t gra og geislavirkarigninguna. Rlti niur eftir Andreyevsky Spusk og niur a Dnpr. St andaktugur og horfi fljti streyma lygnt fyrir ftum mr. Fullt af banvnni geislavirkni fr Chernobyl, sem er einungis um eitt hundra km norur af Kiev. g var afskaplega ngur me a hafa drifi mig safn Blgakov's. Og hlakkai lka til a koma heim kolsvart orramyrkri Keflavkurflugvelli.

Kannski fer g aftur til Kiev. En tla g a fara um vor. svo Dnpr s jafn geislavirk lka eim tma. Kannski kemst g alla lei til Odessa og get rifja upp hina strkostlegu mynd; Beitiskipi Ptemkn.g er strax farinn a hlakka til.


Paul Theroux

"Hver er upphaldsbmyndin n?"

Spurningar af essu tagi eru algengar kveinni tegund af vitlum. Og er ekki aeins spurt um kvikmyndir, heldur t.d. lka hver s flottasti bllinn ea besta bkin sem vikomandi hafi s og lesi.

Verold_sem-varSjlfum er mr mgulegt a tilgreina hver s "bestur". g hef s margar gar kvikmyndir. Og lesi fjldann allan af gum bkum. En me v a taka svona spurningar ekki of htlega og beita einhverri rkrttri afer m hugsanlega finna svar. Hreinskili svar. g held g myndi tilgreina kvikmyndina Apocalypse Now. ar eftir kmi svo runa af gum myndum. Sem g tla ekki a fara t hr.

a er erfiara a nefna eina bk. a myndi jafnvel reynast mr erfitt a tilnefna upphaldsrithfund. Freistandi a nefna einhvern sem mr lkar kaflega vel vi og ykir "fnn" pappr. Viurkenndur af bkmenntaeltunni. g er t.d. mjg sttur vi bkur Stefan's Zweig. Og Vilhelm's Moberg. Og Milan Kundera. Og Erskine Caldwell. Svo virist a g s mest fyrir a lesa verka ltinna karla!

Ef g tti a nefna eina bk eftir einhvern essara hfunda er a tvmlalaust Verld sem var, sem kemur fyrst upp hugann. Og Manntafl. Og dauleikinn. Og Dagsltta drottins. Og Stund n jru.

En enginn af essum snillingum er samt upphaldsrithfundurinn minn. Eftir nokkra yfirlegu hef g komist a niurstu. Hann er meira a segja lfi. Og heitir Paul Theroux.

Theroux_Paul-todayPaul Theroux er svo sannarlega talsvert langt fr v a vera einn af bestu nlifandi rithfundur heims. Sumar skldsgurnar hans, srstaklega af eim njustu, eru hreint trlega llegar. En margar hinnar eldri ykja mr brilljant. a eru fersgubkurnar hans sem valda v a hann er upphaldi mitt. Nna er g einmitt a lesa njustu; Ghost Train to the Eastern Star.

Er bara tplega hlfnaur en tel mig strax geta fullyrt a hn muni ekki skilja miki eftir sig. Theroux hefur sem sagt oft veri betri. Samtskondi a sj hversu dregi hefur r pirringnum hj Paul. a er einhvern veginn eins og hann s loksins orinn smilega sttur vi lfi og samferarmenn sna. g hlakka lka til a lesa The Dead Hand, sem er njasta skldsagan hans og var a koma t Bretlandi fyrir rtt um mnui san. Ferasgubkurnar hans eru samt rjminn, enda er g lngu orinn svolti leiur fiction!

Frgasta verk Paul Theroux er lklega Moskt-strndin ea The Mosquito Coast, fr rinu 1982. S frg stafar auvita ekki sst af kvikmyndinni sem eftir henni var ger, me stjrnunni Harrison Ford, ungum River Phoenix og fleiri strgum leikurum. Myndin s er fr 1986 og var leikstrtafstralska snillingnum Peter Weir.

Mosquito_Coast_Harrison_Ford daga tengdi g essa mynd ekki hi minnsta vi Paul Theroux. v g hafi eldrei heyrt hann nefndan og var bara a fara einhverja Harrison-Ford-mynd hefbundnu bkvldi. a var ekki fyrr en hausti 1991, egar g heimstti sgeir bekkjabrur minn r lgfrinni til Lundna, a g komst kynni vi Theroux.

sgeir, sem n er astoarforstjri Samkeppnieftirlitsins, var framhaldsnmi Evrpurtti vi LSE. Vi hfum tskrifast r Lagadeildinni um vori og trum held g bir a asland tti endilega a komast sem fyrst inn EB. a tti eftir a dragast langinn, sem kunnugt er.

Sjlfur fr g a vinna hlf leiinlegu innheimtudjobbi hj VS, en hann hlt um hausti til London. g notai auvitatkifri tila heimskja sgeir og sjessa frgu borg fyrsta sinn. ar l g glfinu hj sgeiri holunni horni Tottenham Court Road og Euston, beint yfir Warren Court neanjararlestastinni.

etta var mikil stuhelgi. a besta var a vi skyldum rlta vi "Stdentakjallaranum" og gramsa ar svolti gmlum bkum, sem voru ar til slu slikk. sgeir benti mr eina sem hann sagi vera eftir hfund sem g myndi rugglega fla. etta var velkt papprskilja og titillinn var The Consul's File. g gaf lklega einhver tv pund fyrir og the rest is history. a var eitthva vi essa bk sem ni tkum mr. a leiddi fljtlega til ess a g las fleiri af skldsgum Theroux og lka Lestarferabkurnar hans.

riding_the_iron_roosterOg g held satt a segja a essar prilegu bkur Paul Theroux hafi mta lfsvihorf mitt verulega. g hef a.m.k. noti eirra mjg. Og hugsa alltafme akkltitil sgeirs egar g byrja nrri bk eftir Theroux. Og svo g leyfi mr a gerast ofurlti skldlegur: g held nefnilega a essar lestarferir Theroux me llu vnta samferarflkinu og fyrirsu atburunum framundan su alveg upplagar til a minna mann a vera ekki a reyna a skipuleggja lf sitt um of. Og njta ess mean er.


Hafr

g var nir geymslu a gramsa. Og fann arnokkur gmul umslg, stlu "yngispilt Ketil Sigurjnsson".

Utanskriftin var bersnilega ekki rithnd Hafrs. Heldur vntanlega Elsu, mmmu hans. Brfin eru aftur mti skrifu af honum sjlfum, af mikilli vandvirkni.essi brf eru fr vetrinum 1975-76 egar g bj Danmrku. anga flutti g me pabba, mmmu og su til rsdvalarssumars 1975; rtt fyrir 9 ra afmlisdaginn. Og flutti lka Hafr fr Klaustri og hlt me mmmu sinni Mosfellssveit.

HafthorVi hfum einhver r veri fjarska gir vinir ea fr v Elsa fluttist a Klaustri og gerist rskona vi Kirkjubjarskla. Ekki hldust brfaskiptin lengi eftir brottflutninginn, eneftir arakst geinstaka sinnum Hafr frnum vegi. Alltaf var hann kaflega lkur drengnum sem hafi veri svo gur flagi minn austur Kirkjubjarklaustri. Rlegur, yfirvegaur og glalyndur senn. Enda held g a llum Klaustri hafi lka kaflega vel vi snann.

Srstaklega var foreldrum mnum hltt til Hafrs. Sjlfur var g alltaf morgunsvfur krakki, en Hafr aftur mti rrisull me afbrigum og birtist oft heima um a leiti sem pabbi vaknai. Vripabbi ekki egar byrjaur morgunrakstrinum kom fyrir a Hafrsettist til fta blinu hjforeldrum mnum og kjaftai honum hver tuska. Gott ef g fann ekki stundum til sm afbrissemi yfir v hversu hllega au tluu oft um hann og hfu skaplega gaman af essum glalynda morgunhana.

En oftast vorum vi miklir mtar, enda eim dsamlega aldri egar hver dagur er ntt vintri og lfi hyggjulaus og skemmtilegur leikur. Og svo g hafi lti haft af Hafri a segjasustu rj ratugina og einungis hitt hann srasjaldan, var mr afar hverft vi egar g frtti af v a hann hefi ltist flugslysi.

Hafthor_Air_Atlanta_planea var skrtin tilfinning a hjla Skerjafjararstginn mefram Reykjavkurflugvelli dag og horfa rellurnar koma inn til lendingar. Sjlfur lri g a fljga um tvtugt og kom einstku sinnum fyrir a g rkist Hafr niur velli. Hann var egar orinn reyndur einkaflugmaur og fullu flugkennslu.A sjlfsgu fylgdist g svoaf adun me v hvernig Hafr byggi upp Air Atlanta samstarfi vi au Arngrm Jhannsson og ru verandi eiginkonu hans.g hygg a flugi hafi hentaHafri fullkomlega; hann var einmittprddur eirrirsemi og yfirvegun sem einkennir bestu flugmennina. Og fyrir ann sem hefur ngju og huga flugi er varla hgt a hugsa sr skemmtilegri starfsferil en Hafr hlaut.

En n erhann horfinn braut. Hann frst hrmulegu flugslysi norur Vopnafiri fyrir rmri viku san. Mikill er missirinn fyrir mur hans, fjlskyldu og vini. Hann skilur eftir sig eiginkonu og tv ung brn. Lfi virist stundum kaflega sanngjarnt og skiljanlegt.

g held a Hafr hafi a mrgu leyti lifa viburarkara og skemmtilegra lfi en mrgum gefst. a deyfi ekki srsaukann hj stvinum hans, er gott a geta minnst ess.Kra Elsa; g votta r og fjlskyldunniinnilega sam mna.


Liverpool

Liverpool er lii mitt. Og Liverpool vann stan sigur United i dag.

ray_clemence_2

g hef lklega veri svona 10 ea 11 ra egar g byrjai a fylgjast me enska boltanum svart-hvtu hj honum Bjarna Fel. laugardgunum hr Den, egar hann sndi okkur vallt einn leik fr v helgina ur. Takk fyrir r gu stundir, Bjarni.

rabili ca. 19771988 fylgdist g grannt me ensku deildinni. Og hlt t af stru me Liverpool. Var einnig svolti mjkur fyrir Ipswich, sem tmabili var me frbrlega skemmtilegt li. En Liverpool var hi eins sanna.

Steven-Gerrard

Svo dofnai huginn boltanum. Fannst sktt hvernig peningarnir tku vldin og stjrnurnar fru a vera "metr" og lta eins og ffl.

Hef varla horft nema einn og einn leik ensku deildinni sustu tuttugu rin. Samt hef g auvita lengst af veri mevitaur um hverjir hafa veri a gera a gott hverjum tma. Og hvernig gangurinn hefur veri hj Liverpool.

Lklega tti Liverpool einmitt eitt sitt mesta blmaskei rin sem g var kafi enska boltanum. Svo uru a stjrnurnar hj Manchester Utd. og Chelsea sem risu hst. Og boltinn fr yfir St 2. Mr fannst enski boltinn n Bjarna Fel aldrei alvru.

rush_dalglish

Maur hlt auvita svolti me Chelsea mean Eiur var ar. En mr leiddist essi nrki Rssi hann Abramovich og allt snobbi kringum hann. eir ljsblu Lundnapiltar Chelsea nu a.m.k. engan veginn a skapa firing brjsti bloggarans. essa einstku tilfinningu sem maur finnur egar rauliarnir fr Liverpool sna snilli sna.

a er nttlega barrrasta alveg strfurulegt hvernig hgt er a tengjast einhverju ftboltalii t heimi svona sterkum tilfinningabndum. a hltur a hafa eitthva me a a gera, a maur kynntist liinu strax skurunum. Lii var partur af tilfinningaroskanum.

Nfn eins og Ray Clemence, Terry McDermott, Sammy Lee, Alan Hansen og Ian Rush vekja enn hlju huga bloggarans. Meira a segja Brsi kallinn Grobbelaar vandist og fkk sinn sess hjarta bloggsins. En s sem skipar sta sess er auvitaKenny Dalglish.Rtt eins og egar g hugsa til gu, gulu Tonka-grfunnar sem g tti sem smpatti. Og gat leiki mr hreint endalaust a. G minning sem aldrei gleymist.

Orson_Welles_1

Tonka! ar var sko ekkert plastrusl ferinni, eins og veslum ntmanum. Heldur ekta amerskt stl.egar g hugsa til grfunnar gu, dettur mr alltaf hug atrii r Citizen Kane. egar deyjandi milljaramringurinn andvarpar sna sustu hugsun; "Rosebud". Sem reynist vera sleinn, sem hann renndi sr snjnum sem stubbur. Algert snilldaratrii hj meistaranum Orson Welles.

Stund okkar jru er stutt. Og stundum gott a hugleia hva skiptir raunverulega mli lfinu. Hva er a sem situr eftir endurminningunni egar upp er stai? Auvita fyrst og fremst atburir tengdir brnum og stvinum. mnu tilviki talmargar skemmtilegar og gar stundir me krkkunum mnum tveimur ogrdsi minni. En lka alls konar "litlar" minningar, sem reynd eru svo umrilega hljar.


Brr!

golden-gate-bridge

Brr eru snilld. ess vegna er g alltaf a vona a essi leiindagng veri blsin af vegna Sundabrautar. Og bygg flott br... og dr br. Sem veri eitt af einkennum Reykjavkur. svo s br myndi kannski ekki alveg n a jafna hafnarbrna Sydney ea Golden Gate San Francisco, gti hn ori glsilegt mannvirki. Menn segja reyndar a stundum yri a loka brnni vegna hvassviris. Kannski rtt. En skiptir engu. Vil samt f br.

Hvaan tli essi brarstra komi? egar g kem a flottri br breytist g pottorm. Stoppa, dist, keyri yfir og aftur til baka. Kann mr ekki lti af tmri kti.

Gigja

Kannski m rekja etta til ess egar maur lk sr me legkubbana hr Den gmlu stofunni austur Klaustri. Og byggi brr - allar upp lengdina anda Skeiarrbrar. Sem var a rsa austur Skeiarrsandi. anga var stundum eki me pabba og mmmu, fyrst jveginn a Npssta og svo slann sem endai vi Lmagnp. Til a fylgjast me brarsminni vi Npsvtn / Slu og yfir Ggjukvsl (sar nefnda brin fr hlaupinu 1996 eftir gosi Gjlp).

etta hefur lklega veri sumari 1973. Svo var hgt a bruna yfir nju glsibrrnar tvr, sem manni fannst nnast endanlega skemmtilega langar. Og mta blum brnni! Ea stoppa tskotunum og vappa eftir timburglfi brnna. a var ekki leiinlegt! Mun aldrei gleyma hljinu egar grni Reinsinn rann fyrsta sinn eftir essu mjka brarglfi. Til allrar hamingju m enn heyra etta ga nostalgiuhlj. Ekki sst egar eki er eftir brnni yfir Npsvtn og Slu. Nja brin yfir Ggjukvsl er aftur a mti me hefbundi leiinda steypuglf.

Skeidarrbr_smidi

Og svo var skrnglast austur a Skeiar og horft vatnadrekann sla yfir gra og straumhara na. Og ekki minni hrifningu ollu risastrir Scania-blarnir a sturta hnullungum varnargarana. var draumurinn a vera trukkablstjri. Sem var jafnvel enn betra en vera rtublstjri ea flugmaur.

t r blnum. Dfa Nokia- og hosuklddum tnum ofanfljti til a finna strauminn rfa . Og horfa Skeiarrbr smm saman lengjast... og lengjast.

Breidamerkurbru

g bara spyr: Hver eru fallegustu mannvirki slandi? Hallgrmskirkja? Perlan? Htel Grand? Afsaki a g skuli nefna essa hryllingsrennu. Nei - auvita eru a brrnar sem bera af. Gamla jrsrbrin. Brin yfir Jkuls Breiamerkursandi, me falinni blindh. Og margar gamlar smrri brr. Og auvita drottningin sjlf; Skeiarrbr!


Fririk Halldr Ingi

Einn af skudraumunum var a vera flugmaur. Og auvita kannai g hvort etta vri rtti draumurinn fyrir mig.

Cessna_152

g lri a fljga Cessnunum hans Helga heitins Jnssonar. me ara flugkennara - og tk reyndar bklega hlutann hj Flugtaki. etta var veturinn 1985-86. tskriftarveturinn MH.

a var talsvert vintri a lra a fljga. rtt fyrir ratuga sklagngu, lgfriprf, MBA, pungaprf, skellinruprf og blprf, finnst mr g eiginlega bara hafa teki eitt alvruprf. Sem er slprfi!

a er afskaplega srkennileg tilfinning a ta bensngjfinni botn og halda lofti einn sns lis. fyrsta sinn. Og svo sveima einn um loftin bl. Og lenda flugvlinni n nokkurs mguleika asto. Maur er einn um bor. Sannkalla alvruprf. Sem lklega er vont a falla .

Slprfi tti sr eiginlega engan adraganda. etta var hefbundinn flugtmi og endai nokkrum snertilendingum. braut 01.Lklega snemma i ma.

Eftir sustu lendinguna Keyri g vlina inn sti og tlai a fara a drepa hreyflinum. spuri kennarinn allt einu upp r urru, hvort g vildi ekki bara skella mr sl? Og vinkai bless. g k af sta og fr g aftur lofti - einn. Tk feinar snertilendingar uns kom a lokalendingu. "Halldr Ingi -etta er lokalending". Og flugumferarstjrarnir ltu sem ekkert vri. svo eir hljti a hafa s hversu svakaleg ein snertilendingin var. egar g fr aftur lofti eins og korktappi sem skst r kampavinsflsku, enn me flapsana niri 30 grum! a var all svakalegt.

Slprfi var hfn. ar eru bara tveir mguleikar einkunn. Nll ea tu!

Reyndar var flugi ekki a sem g lagi fyrir mig lfinu. Til ess var flughuginn ekki ngilega mikill. En etta var brskemmtilegt. Srstaklega eru mr minnisstar nokkrar snjavikur snemma rs 1986. Var stundum talsvert verk a moka fr flugsklinu, svo draga mtti relluna t silagt plani. Svo var sett gang og msar knstir far - oftast yfir Kapelluhrauni ea Hlmsheii.

F15_IAF

Stundum var skotist suur Minesheii og nokkrar snertilendingar teknar Keflavkurflugvelli. Maur hafi reyndar tilfinningunni a flugumferarstjrarnir flugturninum Vellinum hefu gaman af essum heimsknum. Lklega gt tilbreyting fremur dauflegum dgum, mean bei var eftir sustu Flugleiavlunum fr Amerku.a var svolti skrtin tilfinning a skra arna inn "Halldri Inga" (TF-FHI), eftir faregaotu fr Flugleium ea einni skrandi F15 fr hernum. gat Cessnan henst hressilega til kyrrinni eftir otuna. Og brautirnar Keflavk voru eitthva svo frnlega langar fyrir litlu Cessnuna - maur hefi nstum geta lent vert braut!

Svo var stundum miki kapphlaup - ea llu heldur kappflug - vi ljabakkana a lei aftur til Reykjavikurflugvallar. gat muna mju, enda vlin eins og lauf hvirfilbyl ef hn lenti inn slku li. En alltaf gekk etta farsllega og aldrei lenti g neinum bilunum n hppum flugnminu hj eim Helga og Jytte.

alaska_sea_plane

Helgi var jafnan tilbinn me komment lendinguna, egar maur renndi flugvlinni inn plani vi flugsklann, austur undir skjuhlinni. Svo sem hvort maur hefi veri a "reyna a klippa ofan af grenitrjnum". Ef maur hafi komi helst til lgt yfir hlina lei inn braut 31. Og kmdi.

Henti svo bananakassa og appelsnum inn Mitsubishi-vlina og flaug til Kulusuk. J - hann Helgi Jnsson er afskaplega eftirminnilegur karakter. En mr fannst stundum svolti kuldalegt a horfa eftir vlinni hans til Grnlands - fannst vanta a kallinn vri hljum og gum, gamaldags flugmannajakka! Sjlfur tti maur auvita einn slkan - enda dreymdi mann um framtarvintri sjflugvlum Alaska.

alfred_eliasson_loftleidirjpg

Flugmannajakkinn minn var nstum jafn flottur og hj Alfre Elassyni. Sem hefur alltaf veri flughetjan mn. Kannski mest af v gmlu slearnir fr Geysisferinni sgulegu Vatnajkul 1951, lgu alltaf vestan vi Klaustur. Grotnuu ar niur mosanum, skammt fr Systrastapa. Manni var a.m.k. sagt a etta vru slear r eirri miklu vintrafer. egar Alfre og flagar grfu upp amersku skaflugvlina Brarbunguog flugu henni burt af jklinum. a tti mr alltaf heillandi saga.

Svo breyttust flugmannsdraumarnir. Sem er kannski miur. a hefi rugglega veri gaman a fljga Alaska.


Kvldi Hlmavk

hfninni Hlmavk fkk g bestu rkju heimi.

raekjaa var lklega vori 1992 a g vappai arna um hfnina ljma kvldslarinnar. Var nlega tskrifaur lgfringur, a hrella ga Vestfiringa me fjrnmsbeinum. Flk sem ekki hafi stai skil tryggingaigjldunum snum hj VS.

etta var seint ma og kvldfegurin vi Steingrmsfjr var hreint pandi. Eftir a hafa sporrennt kvldverinum gistiheimilinu rlti g niur hfn. ar l gljandi fallegur rkjutogarinn, nkominn a landi. Kallarnir buu upp stra rkju. Hn reyndist einfaldlega eitthvert mesta ljfmeti sem maur hafi smakka.

gistiheimilinu var gestunum hvorki boi upp rkjur, n anna ferskmeti r djpi hafsins. ar var borinn bor djpsteiktur kjklingur og franskar. a tti mr svolti hlgilegt, arna matarkistunni.

holmavikMorguninn eftir tti g stutt stopp hj sslumanni til a afgreia nokkur fjrnm gegn Strandamnnum. Hvorki nttrufegurin n rkjan hfu n a heilla akomumanninn fr Reykjavk. Honum tti lti til orpsins koma. Hryllti sig vi tilhugsuninni um a ba slkum sta.

San eru liin meira en sextn r. Og san hef g oft komi til Hlmavkur. dag ykir mr Hlmavk eitthvert laglegasta orp landsins. Og Steingrmsfjrurinn alveg skaplega fallegur. Gti vel hugsa mr a eiga ar heima. svo maur s alltaf sami sokkurinn breytist vermtamati me runum. Vonandi til hins betra.

Um tilefni ferarinnar umrddu til Hlmavkur er a a segja, a g var fljtt leiur essu rukkarastarfi fyrir VS. Og hlt til nms tlndum. En Finnur Inglfsson og flagar hans eignuust VS. a tti vera voa sniug einkaving samvinnuhugsjninni og tti a vera jflaginu llu til mikilla hagsbta.

En svo settu eir blessair ljflingarnir sland hausinn me hjlp fleiri gra manna. Brunabtaflagi brann upp hndum fjrglframanna og Samvinnutryggingar leiinni. a gengur svona.

tli togarinn Hlmavk flytji enn rkjuna gu a landi? Ea er kannski lngu bi a selja kvtann burt?


Fimmtudagar og jl

g sakna sjnvarpslausu fimmtudaganna. Og ess, egar ekkert sjnvarp var jl.

Vi fengum fyrsta sjnvarpi okkar 1974. Sem var nokku seinna en margir arir. g var 8. rinu. Fram a eim tma hafi g horft Stundina okkar hj Jni og Imbu, vestan vi tni. Man enn hvernig draugarnir nduu ofan hlsmli mr, egar g hljp spretti aftur heim yfir tni myrkrinu.

HighNoonCooper

Svo fengum vi loks sjnvarp. a voru a koma Alingiskosningar og pabba langai a sj kosningasjnvarpi. v var nsta "kaupstaarfer" notu til a kaupa myndarlegt Philipstki. Lklega hj Heimilistkjum.

etta sjnvarpstki entist nokku lengi. Nstum ratug. a var a sjlfsgu svarthvtt. Og var rugglega a.m.k. tvr mntur a hitna ur en myndin birtist skjnum. a gat veri hroalega pirrandi bi, egar maur vissi a krekamyndin var alveg a byrja.

Tki bilai rskmmu fyrir jl, egar g var orinn unglingur. Skyndilega var ll jladagskrin uppnmi! etta var lklega 21. ea jafnvel 22. desember. Giska a ri hafi hafi veri 1981.

Pabbi hringdi ara Einar Vald, sem var tibsstjrinn Kaupflaginu okkar Klaustri. Og viti menn; hann lofai a ntt sjnvarpstki myndi koma me Kaupflagsblnum daginn eftir. Og annig eignuumst vi litasjnvarp rtt fyrir jlin. a voru g jl.

jl fr sjnvarpi sumarfr. a var bara fnt. Maur var hvort sem er alltaf a sparka ftbolta ti tni langt fram kvld. En svo kom vibururinn mikli jl 1982. egar heimsmeistaramti knattspyrnu fr fram Spni.

Mti byrjai jn og maur fylgdist me hverjum einasta leik, sem sndur var sjnvarpinu. Svo komu mnaarmtin dramatsku og a var slkkt HM slandi. En egar Paolo Rossi og flagar hans voru komnir alla lei rslitin, kvu eir sem ru, a Sjnvarpi yri opna og rslitaleikurinn sndur beinni tsendingu. Slkt var einsdmi.

Italy_1982_zoff_bw

Held a etta hafi veri um mijan mnuinn. jl 1982; sumari ga egar g var sextn.

Leikurinn var frbr; talir unnu Vestur-jverja 3-1 og Dino Zoff lyfti bikarnum gyllta. g hlt af mikilli einlgni me tlunum og fagnai gurlega. vorum vi komin me litasjnvarp, en leikurinn var reyndar sndur svarthvtu.

g er enn v a etta hafi veri langbesta heimsmeistaramti ever. talirnir voru frbrir, en lklega voru Brassarnir me besta lii. Zico, Eder og "barnalknirinn" Socrates!

Svo fr Sjnvarpi aftur fr. Og vi strkarnir Klaustri hlupum aftur t tn. A sparka bolta.


Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband